PublicatiesSpiegel Rotterdam

Description

Een studie naar zes analoge steden

  • Program
    Wonen, werken, recreëren, mobiliteit, openbare ruimte
  • Client
    Eigen initiatief
  • Team
    Theo Hauben
    Jeroen de Willigen (DeZwarteHond)
  • In samwerking met
    De Zwarte Hond, Bureau Lofvers, PH Urbanism en Rotterdams Academie van Bouwkunst
  • Lokatie
    Rotterdam
  • Date
    2013-03-01
  • Editors
    Theo Hauben, Jeroen de Willigen
  • Author(s)
    Theo Hauben, Peter van der Helm, Willemijn Lofvers, Jeroen de Willigen
  • Website

De ambities en opgaven die Rotterdam zichzelf heeft gesteld zijn onderwerp van studie. Die ambities en die ruimtelijke problemen en kansen zijn niet uniek. Ook andere steden worden geconfronteerd met dezelfde opgaven. De Rotterdamse binnenstad wordt daarom op onderdelen vergeleken met vijf centra van overeenkomstige ‘tweede’ steden. Met het bestuderen en optekenen van de ruimtelijke en programmatische opzet en ontwikkeling van deze steden wordt kennis gegenereerd voor de Rotterdamse binnenstad.

ROTTERDAM
Rotterdam wil haar binnenstad versterken met een aantrekkelijk publiek domein, een divers pakket aan voorzieningen en de bouw van duizenden nieuwe woningen. Daarvoor is een binnenstedelijke kwaliteit nodig, zowel in het publieke domein als in het aanbod van culturele, commerciële en maatschappelijke voorzieningen als binnenstedelijke woningtypologieën, zowel in diversiteit als in kwaliteit. Er zijn juist binnenstadsbewoners nodig om de gewenste binnenstadskwaliteit te kunnen realiseren. Maar wie of wat komt eerst? Deze vicieuze cirkel zal stap voor stap doorbroken moeten worden. De vraag is dan: hoe? Welke strategie leidt tot de gewenste en noodzakelijke verdichting, maar ook wat voor een binnenstadskwaliteit hoort daarbij? Wat is de nieuwe ruimtelijke en functionele kwaliteit van deze binnenstad, waarom zal men daar naartoe willen en hoe bereiken we die?

Door de zes steden met elkaar op ruimtelijke en programmatische ontwikkeling te vergelijken proberen we erachter te komen hoe andere steden hiermee omgaan en met welk resultaat.

Rotterdam spreekt in haar laatste binnenstadsplan 2008-2020, Binnenstad als Citylounge, de ambitie uit om een complete, diverse, maar vooral ook dynamische binnenstad te realiseren. Deze ambitie is op fundamenteel andere onderliggende principes gebaseerd dan het plan dat de basis vormt van de huidige binnenstad, het basisplan van Van Traa uit 1946. Basiselementen waren de verplaatsing naar het hart van het centrum rond de Coolsingel, scheiding van functies, ruimte voor verkeer en het weren van woonfuncties. De huidige verdichtingsoperatie door middel van grote hoogbouwprojecten in de binnenstad is niet meer van deze tijd. Enerzijds omdat zij gebaseerd is op ‘oude ontwikkelprincipes’, anderzijds omdat deze grote projecten door de huidige economische situatie nauwelijks voortgang en ontwikkeling kennen. Daarbij heeft de grote schaal van ontwikkelingen in de afgelopen decennia niet de gewenste binnenstedelijke kwaliteit opgeleverd. De verdichting heeft in het laatste decennium vooral geleid tot schaalvergroting en verarming van de functionele diversiteit.

Larry Beasley stelt dat het toevoegen van 50.000 woningen aan de Rotterdamse binnenstad pas zal leiden tot een interessant binnenstadsklimaat. Dat kan niet binnen de huidige condities. De vraag is dan ook hoe de verdichting van de binnenstad middels een fundamentele toevoeging van woningen aangepakt moet worden. We zullen daarom een andere aanpak moeten vinden om deze opgave voor de binnenstad te kunnen realiseren.

HYPOTHESE ROTTERDAM
We zijn voor dit onderzoek uitgegaan van de volgende aanname: het intensiveren van bestaande plots en het verbeteren van de openbare ruimte is niet voldoende om aan gewenste ambities te kunnen voldoen. Er zal een nieuwe bindende laag aan de binnenstad moeten worden toegevoegd. Een laag die in de toekomst een andere korrel, een verfijning van het netwerk, een grotere diversiteit in programma, ontwikkeling, eigendom en eigenaarschap zal toevoegen. Om haar tot wasdom te laten komen moeten bestaande en nieuwe condities worden onderzocht. Op basis van deze condities kan een alternatieve verdichtingsstrategie ontwikkeld worden om tot een complete, diverse, dynamische binnenstad te komen.

SPIEGEL ROTTERDAM
Spiegel Rotterdam richt zich op zes vergelijkbare steden die een grote ruimtelijke of programmatische transformatie hebben ondergaan na de Tweede Wereldoorlog. De schaal van verandering en de rigoureuze aanpak hebben in de afgelopen decennia niet geleid tot een gewenste binnenstedelijke kwaliteit. De verwachting is dat een vorm van participatieve ontwikkeling, open stedenbouw, in de toekomst die kwaliteit wel kan leveren. Door ruimtelijke opzet, ambities en programmatische ontwikkelingen met elkaar te vergelijken wordt inzicht verkregen in de manier waarop andere steden problemen tackelen, ontwikkelingen mogelijk maken en ambities omzetten in langlopende strategieën.

Het onderzoek is gericht op het ontwikkelen van een bijpassend instrumentarium om tot een kwalitatief betere binnenstad te komen. Uiteindelijk zouden de inzichten moeten worden getoetst en moeten leiden tot het entameren van een nieuwe verdichtingsstrategie voor binnensteden in het algemeen, maar voor Rotterdam in het bijzonder.

Opzet
In hoofdstuk 1 ‘Stand stedenbouw’ wordt de aanleiding tot dit onderzoek uiteengezet. De (on)mogelijkheden voor stedelijke transformatie als aanleiding voor Project Rotterdam worden behandeld. Startpunt van het onderzoek is de Stedenbouw, vak of vacuüm. Nulmeting Rotterdam uit 2009. Hierin wordt de actuele stand van de stedenbouw voor de Rotterdamse binnenstad beschreven. Daarnaast vormen de kritische uitspraken van de genodigde buitenlandse experts op het gebied van stedenbouw en publieke ruimte een belangrijke onderlegger voor dit onderzoek.

In hoofdstuk 2 worden de zes steden geïntroduceerd. In dit hoofdstuk worden de kerndata en morfologie uitgelegd en worden de beleidsplannen van de verschillende steden tegen het licht gehouden.

In het derde hoofdstuk ‘Vier typen stad’ worden de steden thematisch met elkaar vergeleken. Het wonen, werken, de vrijetijdsbesteding en de ontsluiting van de zes steden worden gerelateerd aan de ruimtelijke opzet en zijn verbeeld in een reeks van kaarten.

In hoofdstuk 4, ‘Spiegelen’, worden een aantal cruciale items benoemd waarmee genoemde ambities ruimtelijk gestalte krijgen. En wordt er gereflecteerd op ontwikkelingen. Natuurlijk is niet één stad hét voorbeeld. Elke stad heeft immers elementen die in meer of mindere mate interessant kunnen zijn voor Rotterdam en vice versa.

In het afsluitende hoofdstuk ‘Perspectief’ zijn conclusies getrokken die relevant zijn voor de geambieerde ontwikkeling en verdichting van de Rotterdamse binnenstad.

Zie publicatie voor meer informatie.

PublicatiesVoorland Hinterland

Description

Grenzeloze perspectieven voor de EUregio’s Eems-Dollard, Maas-Rijn en Scheldemond

  • Program
    Wonen, werken, recreatie, landbouw en infrastructuur
  • Client
    Voorland Hinterland is een initiatief van De Zwarte Hond, Spacevalue en GIDZ.
  • Team
    Theo Hauben
    Jeroen de Willigen (DeZwarteHond)
  • In samwerking met
    De Zwarte Hond, Spacevalue en GIDZ.
  • Lokatie
    EUregio’s Eems-Dollard, Maas-Rijn en Scheldemond
  • Date
    2012-11-23
  • Editors
    Theo Hauben, Jeroen de Willigen
  • Author(s)
    Theo Hauben, Dennis Moet, Marty van de Klundert, Jeroen de Willigen
  • Website

Deel I: Quickscan regio’s en hypothese ontwerpend onderzoek.

In de discussie over de toekomstige inrichting van Nederland is er een duidelijke focus op de Randstad en haar directe ommeland. Deze keuze is te waarderen, maar de ambities van West-Nederland dicteren ook de economische en ruimtelijke opgaven in de rest van het land. Wij denken dat met een ontwerpend onderzoek naar de mogelijkheden van verschillende grensregio’s een nieuwe input kan worden gegeven aan het debat over de inrichting van Nederland.

De specifieke kenmerken en soms wonderlijke eigenaardigheden hebben een grote invloed op het leven en handelen in een bepaalde streek. Door drie Euregio’s individueel te onderzoek worden de kwaliteiten en problemen van de regio’s afzonderlijk duidelijk. Maar door de regio’s ook met elkaar te vergelijken worden de mogelijke kansen en oplossingen per regio in een bredere context geplaatst. Tevens wordt duidelijk hoe universeel regionalisme is. Het territoriaal kapitaal is van cruciaal belang voor alle Euregio’s. De toekomst van grensregio’s ligt niet in het eindeloos beconcurreren van elkaar. Gezocht moet worden naar complementaire scenario’s. Terwijl op de schaal van Europa en Nederland men op zoek is naar een overkoepelende identiteit liggen op het schaalniveau lager genoeg ruimte voor een specifieke ontwikkeling.

Deze quickscan is een eerste opzet voor een ontwerpend onderzoek naar economisch-ruimtelijk kansen van de Euregio’s. Met ontwerpoplossingen voor verschillende economische, sociale, cul­turele en ruimtelijke vraagstukken wordt met het onderzoek Voorland Hinterland kennis gege­nereerd over de Euregio’s. Het doel is grote en kleine ruimtelijke opgaven op aansprekende wijze op de kaart te zetten en kan het debat over de Euregio’s een inhoudelijke input geven. Wij hopen met geïnteresseerde partners dit onderzoek te kunnen uitvoeren en te komen tot een aantal uitdagende ruimtelijke opgaven en ontwerpvisies die complementair zijn. Met een ontwerpend onderzoek naar territoriale cohesie voor de Euregio’s wordt het achterland het nieuwe voorland.

Zie publicatie voor meer informatie.

PublicatiesOlympic Cities | S+RO 01-2012

Description

Geen onnozele Iconen

  • Team
    Theo Hauben
    Jeroen de Willigen (DeZwarteHond)
  • Date
    2012-01-27
  • Editors
    Jaap Modder (hoofdredactie)
  • Publisher
    Nirov
  • ISBN
    13846531 (ISSN)
  • Author(s)
    Theo Hauben
  • Website

Als evenement hebben de Olympische Spelen de rol van de wereldtentoonstelling volledig overgenomen. Waar voorheen de wereldtentoonstelling een beeld van de economische, sociale, culturele en technische voorspoed van de hoststad moest laten zien, staan tegenwoordig de inventieve architectuur en stedenbouwkundige ingrepen voor de Olympische Spelen vooraan in de citymarketing. Welke weerslag heeft dat (marketing)geweld op een stad?

Ga naar blogpost voor de tekst.

PublicatiesEmbedded Urbanism

Description

Nieuwe plannen voor de oude Kuip

  • Client
    Rotterdamse Academie van Bouwkunst
  • Team
    Dennis Kaspori (The Maze Corporation)
  • In samwerking met
    Paul Kortooms, Roos Limburg, Michiel Moerland en Christian Rommelse (Studenten van de Rotterdamse Academie van Bouwkunst).

    Grafisch ontwerp: PUNTPIXEL, Rotterdam
  • Lokatie
    Rotterdam
  • Date
    2011-12-01
  • Editors
    Theo Hauben, Dennis Kaspori
  • Publisher
    Eigen uitgave

Stedenbouwkundige processen worden steeds complexer. De ruimte is beperkt, het aantal betrokken partijen en belangen is daarentegen groot. De rol van de stedenbouwkundige ontwerper is daardoor aan verandering onderhevig. Dit project voor de Rotterdamse Academie van Bouwkunst had als doel om tot een nieuwe positie van de ontwerper binnen dat proces te komen.

Hoe kan dit beter dan door deze vraagstelling centraal te stellen binnen een onderwijsproject. Die kans kregen we van de Academie van Bouwkunst Rotterdam. Onder de titel Embedded Urbanism werd een team van studenten geformeerd dat zichzelf moest inbedden in een bestaand stedenbouwkundig proces. Het team kreeg de opgave om een pro-actieve ontwerppraktijk te ontwikkelen en moest haar eigen meerwaarde zien te definiëren.
De ‘oude’ Kuip werd als uitgangspunt genomen voor dit project.

Feyenoord en Rotterdam zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Feyenoord ontstond op het Afrikaanderplein en heeft zichzelf altijd geprofileerd als een club van het volk. Maar de verhouding tussen deze twee partijen is al lang niet meer zo eenvoudig. Feyenoord is gegroeid en is groter dan Rotterdam. De club heeft een aanhang in heel Nederland en zelfs ver daarbuiten. Zij heeft zelfs de grootste aanhang van alle Nederlandse voetbalclubs. Feyenoord draagt Rotterdam uit buiten haar eigen stadsgrenzen.

Maar deze globale adhesie kan niet zonder lokale cohesie. Feyenoord en Rotterdam moeten deze verbinding niet alleen uitdragen maar deze ook intern blijven ontwikkelen en verstevigen.

De huidige plannen werden geanalyseerd, de belangrijkste stakeholders werden in kaart gebracht en naar hun mening gevraagd. Er werd gezocht naar de blinde vlekken, de knelpunten en de nog niet ontdekte mogelijkheden. Op basis van deze analyse werd gewerkt aan concrete ontwerpoplossingen om de oude Kuip een nieuwe plek te geven in de stedelijke dynamiek van Rotterdam-Zuid.

Binnen deze pro-actieve praktijk is het ontwerp geen product maar een proces. Het ontwerp dient als communicatiemiddel tussen de verschillende actoren. Het ontwerp als katalysator, of provocatie. Het gaat om het creëren van mogelijkheden in plaats van oplossingen.

Deze publicatie is de neerslag van dat proces. De getoonde ontwerpen moeten dan ook niet gezien worden als kant-en-klare oplossingen maar als ontwerpende verkenningen van het aanwezige krachtenveld.

PublicatiesDe Kracht van vroeger voor later

Description

Herbestemmingsprojecten DiederenDirrix

  • Client
    Diederendirrix architecten
  • Team
    Dennis Kaspori (The Maze Corporation)
  • Date
    2011-07-23
  • Editors
    Theo Hauben, Jessica Sibbing
  • Publisher
    Diederendirrix architecten
  • Author(s)
    Merel Pit
  • Website

Redactie publicatie over de herbestemmingsprojecten in Eindhoven van Diederendirrix architecten. De publicatie is vormgegeven door vanRixtelvanderPut .

De publicatie is gratis te verkrijgen via info@diederendirrix.nl.