2012-04-14Stedenbouw en economie horen meer bij elkaar

Stedenbouw en economie horen meer bij elkaar

Economische activiteiten zijn van oudsher de financiële motor achter veel ruimtelijke ontwikkelingen. van wederzijdse liefde is niet altijd sprake. Economen lijken soms blind voor de positieve effecten van ruimtelijke plannen van stedenbouwkundigen. Wellicht omdat resultaten pas op langere termijn zichtbaar zijn. Stedenbouwkundigen hebben moeite om de meerwaarde van een goede ruimtelijke indeling van economische activiteiten te onderbouwen. In te veel plannen wordt op eigen merites ontworpen.

De huidige recessie kan een opmaat zijn voor een nieuwe ruimtelijk- economische aanpak. De tijd van maakbare plannen was al voorbij, maar nu heeft ook de ideologie van de vrije markt haar onkunde bewezen. Wij hebben een nieuw perspectief nodig, een nieuwe ideologie zonder dogma. Stedenbouw en economie hebben elkaar hard nodig, het zoeken naar een goede relatie met elkaar is urgenter dan ooit.

Er is een wederkerige relatie: specifieke ruimtelijke structuren leiden tot ontplooiing van specifieke economische activiteiten en, andersom, de ontplooiing van specifieke economische activiteiten leidt tot de vorming of aanpassing van specifieke ruimtelijke structuren en patronen.

Ook vanuit historisch perspectief is de wederkerige relatie van alle tijden, denk aan de eerste polders. Boeren hadden het land nodig en land winnen doe je gemakkelijker gezamenlijk dan individueel. Stedenbouw gaat om het vormgeven van deze collectiviteit, om het inrichten van ruimte waar mensen graag willen zijn.

Wat wij zeker weten is dat stedenbouw een wezenlijke bijdrage levert aan de kwaliteit van het bestaan. De economische en sociale problemen kunnen wij niet alleen oplossen met technologische innovaties. Ruimtelijke maatregelingen zijn hiervoor ook noodzakelijk.

Voor veranderende organisatievormen van wonen, werken, leren en recreëren, dient ook een passend fysiek raamwerk te worden ontwikkeld. Functiemenging, binnenstedelijke herontwikkeling en slimme vervoerssystemen tussen steden en agglomeratie tonen de eerste contouren van aanstaande veranderingen in de ruimtelijke ordening.

Het is niet uit te sluiten dat de overheid zich steeds verder terugtrekt op het gebied van regelgeving en dat is zeker op het terrein van de ruimtelijke ordening welkom. Dat geeft de overheid de mogelijkheid om te groeien naar een rol, waarbij ze steden en regio’s in de toekomst afrekent op hun vermogen tot ruimtelijk-economische aanpassingen.


- Tekst is gepubliceerd in het Financieel Dagblad van 13 april 2012.
- Tekst in samenwerking met Jeroen de Willigen (De Zwarte Hond).
- Beeld Frank Hanswijk.