2010-05-26Van nutteloze hoogbouw naar verstandige stedenbouw

Van nutteloze hoogbouw naar verstandige stedenbouw

Reconnecting Kiev

Sinds de onafhankelijkheid in 1991 is Oekraïne op zoek naar een nieuwe identiteit. Met name in de hoofdstad Kiev wordt architectuur gezien als middel om dit vorm te geven. In een geforceerde poging om los te komen van het verleden werden nieuwe kapitalistische ontwikkelingen in Kiev alle ruimte geboden. Gelijk aan alle andere booming regio’s ter wereld is bouwen een doel op zichzelf geworden met hoogbouw als leidende gebouwtypologie. De laatste negentien jaar hebben opdrachtgevers en architecten vrij spel gehad in Kiev. Bij elk bouwproject willen zij een eigen icoon toevoegen aan de stad. Stedenbouwkundige morfologie, typologische verscheidenheid, functionele vraag en gericht marktaanbod spelen hierbij geen enkele rol. Zonder idee voor de toekomst van de stad en zonder enige sturing zijn in een ijltempo een ongegeneerde hoeveelheid kubieke meters lukraak in de stad gerealiseerd. Het resultaat is een verzameling ad random geplaatste autistische gebouwen die geen enkele betekenis hebben voor de stad en haar inwoners. Naast deze collectie zielloze architectuur, die voor een groot deel leeg staat, zijn de glossy renderings op bouwborden in Kiev de tragische relikwieën van het ongeremde geloof in het kapitalisme.

De huidige wereldwijde crisis van hetzelfde kapitalisme heeft ook in de Oekraïne keihard toegeslagen, waardoor het nutteloos wegzetten van vastgoed tot stilstand is gekomen. De crisis heeft dus ook voordelen en biedt kansen om op een slimme manier naar Kiev te kijken. Het is nu tijd om een heldere en doordachte stedenbouwkundige visie en strategie te ontwikkelen voor de stad. Gebouwen produceren waarin auteurschap en eindbeeld domineren moet voorbij zijn. Er is te lang gedacht in alleen architectonische objecten en niet in programma en strategie.
De meest zichtbare symptomen dat deze aanpak verkeerd uitpakt is de enorme toename van de verkeersdruk en het (onverstandig) gebruik van de ruimtelijk waardevolle plekken in de stad. Hiermee is de leefbaarheid van de stad onder druk komen te staan. Door het korte termijn denken van de laatste twee decennia worden de kwaliteiten van de stad langzaam uitgehold.

Wat Kiev in ieder geval niet meer nodig heeft zijn nog meer gebouwen die veelbelovend worden gepresenteerd in gelikte renderings. Inmiddels is bewezen dat deze aanpak geen enkele belofte inlost. Kiev heeft stedenbouw nodig! Er dient gezocht te worden naar een nieuwe grondtoon en logica van de stad, de buitenwijken, het omringende platteland en de relatie hiertussen. De steden die als voorbeeld dienen moeten niet als eindbeeld worden gekopieerd. Het is interessanter om de processen en strategieën te onderzoeken die geleid hebben tot het succes van deze steden. De toekomstige ontwikkelingen van Kiev moeten op een slimme manier worden gefaciliteerd. De juiste functies dienen op de juiste plek te komen. Dit betekent niet dat voor nieuwe ontwikkelingen elke keer weer een lege plek moet worden gezocht aan de rand van de stad. In het centrum van de stad liggen nog voldoende mogelijkheden voor kwalitatieve en kwantitatieve ontwikkeling. Als bij deze ontwikkelingen bovendien rekening gehouden wordt met de internationale betekenis van de hoofdstad van de Oekraïne, zorgt Kiev voor een solide toekomst.