2016-02-24Re/Start

Re/Start

In 2013 begon de Revolutie van de Waardigheid op het Onafhankelijkheidsplein (Euromajdan) vol hoop. Oekraïners gingen de straat op voor Europese samenwerking. Het liep anders. Na een bloedige veldslag in het stadscentrum van Kiev, met een groot aantal dodelijke slachtoffers als gevolg, is het land sinds 2014 in een permanente staat van crises. Rusland pikte een deel van het land in en ondersteunt een uitzichtloze opstand van de pro-Russische minderheid in het land. De liefde met Europa voelt onwennig aan en wil nog niet echt opbloeien.

De economie van het land is gedecimeerd en even groot als die van de provincie Noord-Holland. De wijdverbreide corruptie frustreert een fatsoenlijk functionerende samenleving en smoort iedere aanzet tot verandering onmiddellijk. Afwachten tot het weer goed komt, is geen optie meer. Sinds de onafhankelijkheid in 1991 moet nu voor het eerst zelfstandig worden gewerkt aan de identiteit van het land.

Maar niemand weet hoe dat moet. Rusland zal tegenwerken en Europa zal meewerken, zoveel is zeker. Een nieuwe generatie Oekraïners moet zelfstandig leren denken en zelfkritisch worden. Dit zijn juist eigenschappen die tot nog toe helemaal niet zijn aangeleerd. Voor een genuanceerde mening is geen plek, zwart-witdenken is de norm.

School for Urban Studies
Tegen deze achtergrond is afgelopen jaar CANactions. School for Urban Studies in Kiev begonnen. De school biedt studio’s aan van drieënhalve maand, een full-time programma voor jonge professionals en richt zich met name op de verkenning van de Oekraïense steden. Interdisciplinaire teams houden zich bezig met het identificeren van kwaliteiten en het definiëren van acties voor strategische stedelijke ontwikkeling.

Met praktijkgerichte onderzoeksopdrachten worden nieuwe vaardigheden en manieren van denken geïntroduceerd die het leven in Oekraïense steden in de toekomst beter moeten maken. Onderdeel van dit proces is de herdefiniëring van de rol die overheden, marktpartijen en burgers in ruimtelijke ontwikkeling spelen.

Ivano-Frankivsk
De eerste studio is inmiddels afgerond. Het doel van deze studio was het het ontwikkelen een set aanbevelingen voor de strategische ruimtelijke ontwikkeling van Ivano-Frankivsk, een stad met ongeveer 200.000 inwoners in het westelijke deel van Oekraïne.

Na een onderzoeksperiode bleek dat stad de stad een optelsom is van verschillenden woon- en werkgebieden, gelegen rond het historische stadscentrum waar zich de voorzieningen bevinden. Grote infrastructuur scheidt de verschillende functies van elkaar en deelt de stad op in de verschillende tijdperken waarin ze is gebouwd. Bijna onzichtbaar wordt de stad aan drie zijden ingesloten door twee verschillende rivieren.

Door het dagelijkse gebruik van de stad te koppelen aan de ruimtelijke kwaliteit van de twee rivierbeddingen, ontstaan interessante dwarsverbanden in de stad die het (historisch) erfgoed van de stad op een interessante manier verbinden. Samen met Urban Space 100, een lokale organisatie van 100 maatschappelijk actieve mensen die zich hebben verenigd om de kwaliteit van de stedelijke ruimte te verbeteren, is een model ontwikkeld om de samenwerking en de communicatie tussen de verschillende belanghebbenden in de stad te verbeteren.



Kleine revolutie
De achtergronden van de eerste achttien studenten liepen sterk uiteen. Naast een aantal opgeleide architecten namen ook een jonge journalist, een socioloog, een grafische ontwerper en enkele (web)designers deel aan het programma. De gedrevenheid was groot en de resultaten van de eerste studio zijn in Ivano-Frankivsk en Kiev enthousiast ontvangen.

Het belangrijkste resultaat is dat een kleine groep mensen zelfstandig heeft leren denken en tegelijkertijd aan de identiteit van de stad en het ommeland heeft gewerkt. Deze studenten zijn ook de straat op gegaan, niet om te demonstreren of te vechten, maar om te luisteren en het gesprek aan te gaan met de inwoners va de stad, met als oogmerk het leven daar te verbeteren.

Binnenkort begint studio #2, met als case de stad Kramatorsk in het oosten van Oekraïne. Hiervoor hebben zich achttien studenten ingeschreven. Het is een klein en onschuldig initiatief. Maar het voelt goed om onderdeel te zijn van een kleine revolutie in het denken en doen van een nieuwe generatie stafmakers.

Blog website De Architect, 24 februari 2016.